أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

164

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

كردند گفت : چون ايشان اين سخن گويند تو ايشان را جواب ده و بگوى كه : مشرق و مغرب خداى را است چون صلاح در آن بيند كه روى بمشرق آرند بدان فرمايد و اگر در آن بيند كه روى به مغرب آرند بجانب مغرب فرمايد و راه نمايد به راه راست آن را كه خواهد بالطاف خود يا ثابت دارد بلطف خويش بر راه راست آن را كه خواهد . ابن عباس گفت : اين سفيهان مشركان بودند گفتند كه : محمّد متحيّر شده است گاه روى ببيت المقدّس مىكند و گاهى بكعبه و گفتند كه : جهودان بودند چون رسول از بيت المقدّس روى با حريم مكّه كرد گفتند كه : اين قبلهء پيغمبران است چرا روى از اينجا بگردانيد و گفتند كه : منافقان‌اند كه ايشان با جهودان طعن مىكردند و مى - گفتند : اشتاق الرجل الى بلده و مولده ، محمّد را اشتياق شهر و مولد خود با ديده آمده است در نماز روى بدانجا مىآرد . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 143 ] وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ وَ يَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيداً وَ ما جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنْتَ عَلَيْها إِلاَّ لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلى عَقِبَيْهِ وَ إِنْ كانَتْ لَكَبِيرَةً إِلاَّ عَلَى الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ ( 143 ) چنان كه شما را هدايت كرديم بسبب محمّد با راه راست همچنين شما را امّت وسط كرديم چنان كه قبلهء شما را وسط كرديم و آن كعبه است كه ميانهء عالم است همچنين شما را امّتى ميانه كرديم . ابو سعيد خدرى و ابو هريره از رسول صلى اللّه عليه و آله روايت كردند كه « وسط » بمعنى عدل است . كلبى گفت : « وسطا اى أهل دين وسط بين الغلوّ و التّقصير ، وسطا اى خيرا » در وصف رسول صلى اللّه عليه و آله آمده است « هو أوسط قريش نسبا اى خيرهم » . سبب نزول اين آيت آن بود كه قومى جهودان با معاذ جبل گفتند كه : ما امّتى عدليم ، معاذ گفت كه : دين ما حقّ است و ما امّتى عدليم ، خداى تعالى اين آيت فرستاد و ردّ كرد بر ايشان . و بنزديك ما آيت مخصوص است بائمّهء هدى عليهم السّلام از دو وجه :